جمله و انواع آن. دانش های زبانی
"جمله و انواع آن از نظر مفهوم و پیام"
تعریف جمله: جمله یک یا مجموع چند کلمه است که بر روی هم پیام کاملی را می رساند.
اقسام جمله از لحاظ مفهوم و پیام:
۱- جمله خبرى: جمله اى که در آن از وقوع کار یا بودن و پذیرفتن حالتی، مثبت یا منفى، خبر می دهیم.
مثال : سعید آمد. علی شاید به مسافرت برود. کلاس سرد نیست. هوا گرم است.
۲- جمله پرسشى: جمله اى که به وسیله آن، با آهنگ و لحن پرسشی درباره امرى پرسش شود.
مثال: حال شما چطوراست؟ چه می خوانی؟ رفتی؟
پرسش یا بوسیله کلمات پرسشی مانند کجا، چند، آیا، کو، کی و... صورت می گیرد و یا بدون آن. جمله های پرسشی بدون کلمه پرسشی از آهنگ خیزان گفتار شناخته می شوند.
مثال: به خانه می روی؟
۳- جمله امرى: جمله اى که به وسیله آن، انجام دادن کار یا داشتن و پذیرفتن صفت و حالتى، خواسته می شود.
مثال: دفترت را بیاور. منظم باشید. خشمگین نشوید. به کارهای خویش بیندیش.
وجه امرى شامل هر دو صورت امر و نهى (مصطلح در عربى) است. در جمله هاى امرى خطابى، معمولاً نهاد حذف مى شود.
مثال: (ایرج) دفترت را بیاور.
۴- جمله عاطفى: جمله اى که با آن، یکى از عواطف و احساسات انسانى بیان شود، از قبیل تحسین، تعجّب، آرزو، و افسوس.
مثال: شما چقدر خوش ذوق هستید! کاش او را میدیدم! آرزوهایتان چه رنگین است!
